Do tej pory, z placu budowy usunięto blisko trzy tysiące różnego rodzaju bomb, pocisków, granatów oraz amunicji strzeleckiej. Wciąż znajdowane są nowe przedmioty. Prawdopodobieństwo występowania niebezpiecznych znalezisk na niektórych odcinkach pasa autostrady jest na tyle duże, że prowadzenie robót bez uprzedniego zbadania terenu przez patrol saperów wiązałoby się ze sporym ryzykiem.
W zasadzie, saperzy na budowie Autostrady A1 pracują nieprzerwanie od momentu jej rozpoczęcia. Zakresem robót saperskich objęte zostały niemalże wszystkie sekcje 90-kilometrowego odcinka drogi. Od jesieni 2005 roku saperzy sprawdzili i oczyścili teren o łącznej powierzchni około 187 hektarów. W sumie, wydobyli 2 875 sztuk przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych, w tym 2 089 niewybuchów i niewypałów. W tej ilości, 327 to przedmioty szczególnie groźne, o dużej sile rażenia i zasięgu, jak bomby lotnicze, pociski artyleryjskie i moździerzowe, miny, a także granaty i pancerfausty.
Największe nasycenie „wybuchowymi” znaleziskami odnotowano na Sekcji 6. Ostatnie kilometry budowanego odcinka autostrady to teren, gdzie prowadzone były zacięte walki w czasie obrony Grudziądza oraz miejsc forsowania Wisły po lodzie przez wojska radzieckie. W okolicach Warlubia i Nowych Marz znaleziono 707 niewypałów i niewybuchów, 121 lotek granatów moździerzowych i 573 sztuki odłamków pocisków artyleryjskich. Znaleziska te stanowią 50% wszystkich wydobytych przedmiotów na A1. Na Sekcji 1 teren poszukiwań obejmował praktycznie cały, 18-kilometrowy odcinek od Rusocina do Stanisławia. Tutaj, w marcu 1945 roku, przechodził pas obrony Gdańska. W obrębie autostrady znaleziono 296 sztuk niebezpiecznych przedmiotów. Na Sekcji 4 nadzorem saperskim objęto pojedyncze stanowiska w pobliżu Starogardu Gdańskiego, Pelplina i Borkowa. Z terenu sekcji wywieziono i unieszkodliwiono 1024 sztuk niewypałów i niewybuchów oraz 72 sztuki lotek granatów moździerzowych. Na pozostałych sekcjach ilość znalezisk jest raczej znikoma i mieści się w średniej krajowej liczonej dla obszarów, na których nie prowadzono walk.
Najwięcej sygnałów o potencjalnych miejscach występowania groźnych przedmiotów pochodzi od pracowników fizycznych zatrudnionych na projekcie, zwłaszcza operatorów koparek, którzy w trakcie usuwania wierzchnich warstw humusu natrafiają na pojedyncze sztuki, czy też skupiska starej amunicji. Ważnym źródłem informacji są także mieszkańcy okolicznych wsi. Dla przykładu, wiele takich miejsc wskazali mieszkańcy wsi Mniszek na Sekcji 6, którzy wciąż pamiętają przebieg toczonych przez 14 dni zaciętych walk, w czasie których wojska radzieckie używały dużej ilości artylerii, moździerzy oraz tzw. katiusz.
Każdorazowo, po odkryciu w ziemi „wybuchowego” znaleziska wytyczane są obszary potencjalnego zagrożenia. Po przeprowadzeniu rozpoznania, saperzy przeszukują teren wykrywaczami metalu do głębokości maksymalnie 1,5 metra. Taka procedura stosowana jest w miejscach, gdzie wykonywane są roboty ziemne i gdzie usuwane są pnie drzew oraz karpiny. W miejscach planowanych głębokich wykopów oraz tam, gdzie są wbijane pale pod konstrukcje obiektów mostowych, a także ścianki szczelne teren sprawdzany jest magnetometrem protonowym na głębokość maksymalnie 6 metrów. Po oczyszczeniu pasa autostrady, w miejscach gdzie jest to konieczne, saperzy prowadzą stały nadzór nad robotami ziemnymi, a także są obecni przy pracach na obiektach mostowych.
W szczególnych i bardzo rzadkich przypadkach, wydobyte pociski detonowane są w miejscu ich znalezienia. Większość jednak, znalezionych na placu budowy niewybuchów i niewypałów jest wywożona, a następnie detonowana na terenie najbliższego poligonu wojskowego. Niszczenie materiałów odbywa się przeważnie w Lęborku (województwo pomorskie) oraz w Braniewie i Toruniu (województwo kujawsko-pomorskie). Za transport niebezpiecznych przedmiotów z placu budowy odpowiedzialni są saperzy z jednostek wojskowych w Tczewie i Chełmie nad Wisłą.
17-04-2007
„Wybuchowa” autostrada
W trakcie prowadzenia prac na budowie Autostrady A1 spod ziemi wydobyto znaczące ilości niewybuchów i niewypałów z okresu II wojny światowej. Najwięcej tego typu znalezisk występuje w rejonach, które były terenem intensywnych walk podczas ofensywy wiosennej wojsk radzieckich w 1945 roku.